Peter Wayner: “Free for All”

Free for All Linux ve açık kaynak yazılım camiasının tarihçesi, kısmen felsefesi ve kişiliği konusunda hayli yetkin bir çalışma gibi görünüyor. Taraf tutmak yerine her iki tarafa da sert gelebilecek görüşler arasında dolaşmış Wayner. Kimi zaman bana fazla açık kaynak taraftarı gibi göründü; mutlaka kimi eleştirileri de camiaya haksız görünmüştür. Tavsiyeye şayan bir eser kanaatimce.

Free for All

  1. Battle Microsoft’un mahkemede Linux’u rekabet olarak tanımalamasından hareketle Linux (özgür yazılım) camiasının kısa bir tanıtımı. Linus Torvalds, Richard Stallman ve Alan Cox isimlerini ilk kez burada görüyoruz.
  2. Lists Posta listelerinin özgür yazılım dünyasındaki öneminin vurgulanması. Açık ve hızlı haberleşmenin, hiyerarşik olmayan ve gereksinim temelli geliştirmenin yararlarını ortaya koyan birkaç anektod.
  3. Image Özgür yazılım camiasının bir avuç eski tüfek çiçek çocuktan ibaret olmadığını öğreniyoruz. Bruce Perens’le tanışıyoruz.
  4. College Unix ve GNU tarihinin ilk zamanları. GNU Manifesto ve Free Software Foundation’ın temelleri ve üniversitelerin güvenilmezlikleri üzerine bir bölüm.
  5. Quicksand AT&T’nin bölünmesi ardından Unix lisans ücretleri fırlıyor ve Berkeley’de BSD doğuyor. Network Release 1 ve 2, ardından 386BSD. Gelir kaynağının dinamitlendiği hissine kapılan AT&T Berkeley’i dava ediyor.
  6. Outsider Ve Linus Torvalds Linux çekirdeğini geliştiriyor!
  7. Growth Linux’un gelişmesi; John “maddog” Hall’un Linux ile tanışması ve Linux taşıması için bir digital göndermesi, ilk dağıtımlar ve Linux şirketleri.
  8. Freedom “Free” sözcüğünün açıklanması. GPL nedir ne değildir? BSD lisansının gelişmesi ve özgür yazılımın iki kanadı arasında “özgürlük” farklılıkları. Eric Raymond’un Open Source Initiative’i.
  9. Source Kullanılan uygulamanın kaynak koduna da sahip olmanın getirdiği avantajlar. Eric Raymond’un Katedral ve Pazar benzetmesi ve özgür yazılım dünyasına uygulanabileceği değişik şekiller.
  10. People Özgür yazılım camiasını oluşturan insanlar kimdir, nerede yaşarlar, ne yer ve ne içerler?
  11. Politics Richard Stallman bir tip komünist mi, Eric Raymond bir tip libertaryan mı? GNU hareketi bir tip Sovyet yapılanmasına mı sahip? Özgür yazılımcıların politik görüşleri ve duruşları.
  12. Charity Özgür yazılım camiasının yarattığı ve insanlığın kullanımına sunduğu yazılımlar bir bağış ise parasal değeri nedir? Yazılım endüstrisinin “bağış” oyunları. Kar amacı gütmeyen özgür yazılım örgütleri. Marcel Mauss’un “Gift: The Form and Reasone for Exchange in Archaic Societes” kitabında bahsettiği yerli kabilelerinde hediyeler ve özür yazılım analojisi.
  13. Love Özgür yazılım camiasının meşhur kavgaları. Apple’ın açık kaynak girişiminde Eric Raymond’un Bruce Perens’i tehdit edişi, Bruse’un polis çağırması. Özgür yazılımın temel taşlarından biri: Katılımcıların kalbindeki sevgi.
  14. Corporations Özgür yazılım işine paranın karışması. Red Hat’in kuruluşu ve özgür yazılım camiasına yaklaşımı, Apple ve Sun’ın açık kaynak girişimleri, yazdıkları programlardan para kazananlar ve kazanmayanlar, büyük şirketlerin özgür yazılım dünyasının farkına varması.
  15. Money Özgür yazılımın sürdürülebilir olması için kullanabileceği üç iş modeli: Cygnus’ın GPL üzerinden para kazanması ve bir “tekel” oluşturması, açarak değil kapatarak para kazandıran ilginç BitKeeper lisansı, hazine avları ve proje simsarları (sourceXchange, CoSource vb.).
  16. Fork Özgür yazılım dünyasının kaçınılmaz boşanmaları: Çatallamalar. Eric Raymond’ın emacs’ı çatallamamayı seçmesi. 386BSD -> FreeBSD -> NetSBD -> OpenBSD çatallamaları. SSLeay -> mod_SSL -> OpenSSL çatallaması ve yeniden buluşması. Çatallamaların iyi yanları, BSD ve Linux dünyalarının karşılaştırması.
  17. Core Özgür yazılım projelerinde karar verme mekanizması. Debian ve Apache yöntemleri.
  18. T-Shirts Robert Young’ın ağzından Red Hat’in hikayesi. Neden yazılımı bedavaya verip t-shirt’leri satmak akıllıca bir hamle?
  19. New Telif hakları, fikri mülkiyet, ters mühendislik, diğer açık meslekler.
  20. Nations Özgür yazılım hareketi ve ulus-devletin çaresizliği. Kripto algoritmaları, ithalat yasakları ve ABD’nin ekonomik kaybı.
  21. Wealth Özgür yazılım hareketi bir zenginlik oluşturuyor mu? Parasal olarak, ya da başka türlü. George Gilder’ın “Wealth and Poverty” kitabından hareketle özgü ve özgür yazılım dünyalarına bakış.
  22. Future Özgü yazılım özgür yazılımın yükselişini durdurabilecek mi? Microsoft’un açık standartlarla savaşı, Microsoft’un zırhındaki dört çatlak: Sunucu pazarı, gömülü sistemler, gençler ve fiyat avantajı, üniversitelerin fiyat etiketi. Yazılım patentleri savaşı ve özgür yazılımın üç silahı: Dokümante edilmiş bir geçmiş, uyum sağlama yeteneği ve mevzuattaki araştırma-geliştirme boşluğu. Yeni yeni başlayan ve uzun sürecek bir özgü-özgür savaşının ilk anları.

Özet olarak Linux ve özgür yazılım konusunda oldukça önemli bilgileri anlamlı bir yapıda toparlayan ve aynı zamanda da eğlendirici olabilen bir kitap. 300 küsur sayfa bir solukta okunmuyor, ama okunduğuna değiyor. Hararetle tavsiye ederim.

Donald Norman: “The Invisible Computer”

Donald A. Norman benim okumayı sevdiğim ve hasbelkader feyz aldığım bir tasarım irdeleyici/İBEci/kullanışlılıkçı/bilişsel psikolog. The Invisible Computer biraz da iş için okuduğum bir kitap ve zevk aldım.

The Invisible Computer

  • “At first, the selling point is the technology and the list of features. At maturity, the selling points require that the attributes of the technology be minimized. The buyers now focus on solutions and convenience, on their experience with the product.” (p. 34)
  • “It is important to distingiush between users and customers; they are not necessarily the same. A good marketing organization understands and exploits these differences.” (p. 45)
  • Contextual Design (p. 184, Figure 9.1)
    1. Talk customers while they work: Provides reliable knowledge about what customers actually do anf what they care about
    2. Interpret the data in a cross-functional team: Creates a shared perspective of the data
    3. Consolidate data across multiple customers: Creates a single statement of work practice for your entire customer population
    4. Invent solutions grounded in user work practice: Provides a way to imagine and develop better ways to work
    5. Structure the system to support the new work practice: Represents the system for planning, UI design, and specification
    6. Iteration with customer through paper mockups: Provides early verification of design before any ideas are committed to code
    7. Design the object model or code structure for implementation: Defines the implementation architecture and ensures support of work structure
  • Six Disciplines of User Experience (pp. 189-191)
    • Field studies
    • Behavioral designers
    • Model builders and rapid prototypers
    • User testers
    • Graphical and industrial designers
    • Technical writers